ARKITEKTURA JA DÁIDDA
Ulkopää/Ytrebyen bárrobuođu geažis gávnnat Horisontti sauna. Lea arkiteavtta tevdnen hárvenašvuohta panorámaoidnolagain máttás guvlui, ja guovttesturrosaš rektangulára vistti oktiičadnon čađamanahagain.
Huksehusain lea báikkálaš hápmi masa inspirašuvdnan leamaš historjjálaš mearravisttit das mearragátte guora. Mearravisttit mat eai billahuvvan nuppi máilmmisoađi geažil ja čájehit guovllu earenomáš huksenvieruid. Dát sávdni lea jaskes gudnin mearravisttiide ja lokte árgabeaivválaš huksehusaid mearkkašumi, maid mii dávjá badjelgeahččat ja vajáldahttit.
Dat guokte huksehusa bárrobuođu geažis áimmahuššet sávnni bajimus ulbmiliid; liegga sávdnelatnja gos lea oama ja vejolaš dahkat löyly/lievlla, ja vuoiŋŋastanlatnja gos beassá molssodit, riššudit ja vuoiŋŋastit. Galbma jiekŋamearra lea vuojadantráhpá bokte olámuttos, ja son guhte bivvá sáhttá birrajagi dolastaddat ruovdeárrana birra mii lea juste das vuoiŋŋastanlanja olggobealde.
Čáhcesuolu
SÁVDNEOAIVEGÁVPOT
Vesisaari gávpogis lea historjjálaš čanasteapmi sávdnái ja lea guhká Norgga sávdneoaivegávpogin adnojuvvon. Sávnnis lea sihke sierralágan huksenmálle ja sosiála geavahus mii dávjá čadno nationála minoritehta kvenaid/norggasuopmelaččaid kulturárbái. Dál kvenat leat unnitlogus, muhto 1800-logu loahpageahčen joavku lei álbmoga eanetlogus Čáhcesullos.
Ovdal gávdnojedje oktasaš sávnnit miehtá gávpoga gos olbmot čoahkkanedje sávnnodit dihto áigái. Várjjagis lea unnán muorra, nu ahte oktasaš sávdni, lassin sosiála atnui, leamaš vuohki ávkkástallat ja birget unnán resurssaiguin. Priváhta sávnnit dađistaga bohte oktasaš sávnniid sadjái ja dainna nogai sávnni atnu čoahkkananbáikin maid. Horisontti sauna áigu ealáskahttit dán árbevieru ja fas ásahit sávnni searvelatnjan gávpoga ássiide ja gussiide.
Sávnni arkitektonalaš hápmi
Vesisaari/ Čáhcesullo/ Vadsø ođđa sávnni lea hábmen studio HALLSTEIN mas leat mielde Zoe – Yan Zou, Petr Tuma, Bo Peng, Junjia Yu, ja Hallstein Guthu. Lea maid leamaš lágas ovttasbargu Guthu ja dáiddáriid Benedict Beldam ja Åsne Kummeneje Mellem gaskal. Beldam ja Mellem leaba buvttadan ovttastuvvon dáidaga KORO (Kunst i offentlige rom – Dáidda almmolaš lanjain) ja kuráhtora Monica Milch Gebhardt doarjagiin.
Sii golmmas, geain lea nana kvena gullevašvuohta, leat dáidagiin ja arkitektuvrrain ráhkadan oppalaš ja áidnalunddot sávnnodanvásáhusa 140 mehtera Varenkinvuono/Várjjatvuona/Varangerfjorden olggobeallai. Dáidda maid guossit besset vásihit, čatná oktii viiddis historjjálaš čujuhusaid gávpogii, kvena huksenvieruid, kvena kultuvrra ja sávnni buorádahttinbáikin
Čalbmáičuohcci sajustemiin Horisontti sauna lea čielga eanadatmearkan mii dego govdu gaskkal meara ja almmi. Sávnni arkitektonalaš hápmi lea garas ja eahpečigŋái, man horisonttalaš linnját čáhppes olggožis ja dáhkki ráhkaduvvon lunddolaš muorraávdnasis nanne. Olggoš lea buot čáhppadiin buldon, dušše botkejuvvon glásain ja uvssain ráhkaduvvon čuvges muorraávdnasis mat áiggi mielde ránodit.
Láskkonjuolga linnját botkejuvvojit ceakkonjuolga áidestoalppuiguin váccáhagas mii doalvu gussiid sávdnái, meara ja albmeravdda guvlui. Váccáhaga bokte lea maid bárrobuođđu almmolašvuhtii olámuttos, ja vejolašvuohta vásihit oasi huksehusas ja dáidagis várrekeahttá sávnni. Sihke sávnni ja vuoiŋŋastanlanja siskkoš leat čuvges fielluiguin hervejuvvon. Lea oidnolat vuona guvlui stuorra glásaid bokte, seammás go hehtte oaidnima bárrobuođus ja dáluin mat leat lahkosis.
OVTTAIDUHTTON DÁIDDA
Buorádahttin, searvevuohta ja áigi smiehtadit lea arkitektuvrii ja dáidagii oktasaš ja mii dagaha Horisontti sauna. Iešguđet láhkai bovdejit gussiid rahpasit ságastallat dan birra mii lea gorutlaš, biraslaš ja gielalaš ja dehálaš go sávnnoda.
Vuoiŋŋastanlanja robis ja dan olggobealde lea teakstainstallašuvdna muorraávdnasii ovttaidahtton maid Benedict Beldam lea ráhkadan. Vesi oon vanhin / Eldst er vannet / Čahci lea vuorraseamos nammasaš dáidda lea kvena dikta málejuvvon lunddolaš beahcefillui bihkain, ja das lea feministtalaš lahkaneapmi kvena kulturhistorjái inspirašuvdnan. Bihka mii geavahuvvo dáidagis leaba Beldam guovttos áhčiinis buolvvaidgaskasaš ovttasbarggus ráhkadan gáhčiin maid leaba viežžan 300 jagi boares ruohttasis.
Bihkka leamaš dehálaš ávnnas muorraduojis, ja dan ráhkadit lea kollektiiva ja máhttovuoimmálaš bargu mii gáibida olbmuid, áiggi ja ruohttasiid fidnema. Horisontti sauna bihkkateavstta vuolggasadji leat álbmotdiktemat gos nevvot buollinvahágiid buorádahttima ja bákčasiid geahpedeami hárrái. Teaksta lea heivehuvvon kvenagiela Várjjatsuopmanii. Lea biddjon X-bustáva sániide mat čujuhit sohkabeallái, vai lea máŋggadáfotvuhtii sadji. Dáinna hásttuha sohkabealejuogadeami čatnon sávdnái nugo ahte iešguđetlágan gorudat sávnnodit vurrolaga, ja gielalaš mearkkašumi mii hábme mo mii áddet birraseamet ja jurddašat dan birra.
Åsne Kummeneje Mellem dáidda gávdno máŋgga sajis viesu olgguldasas. Kiilu nammasaš dáidda leat seakkes messet-duolbadasat mat leat veallut giddejuvvon vistái ja iešguđetlágan sajiin, hámis ja allodagas. Duolbadasaid lea vuosttažettiin dearpan geađggi vuostá, ovdal go loahpalaččat daid dearppai viesu olgguldasa vuostá mii čuovvu muorraávdnasa oahpes hámi. Messet-ávnnas speadjalastá birrasa mielladili ja darveha geahčastagaid arkitektuvrii.
Mellem lea maid herven sávdnelanja ja vuoiŋŋastanlanja uvssaid báhkiiguin ja muorraávdnasiiguin masa lea gidden messeha ja mat doibmet uksageavjan. Kuttu 1, 2 ja 3 lea namma dain. Báhkiid lea heivehan ja pussen nu ahte lea pragmáhtalaš estetihkka ja gieđaide geavatlaš hápmi. Dakkár fysalaš deaivvadeapmi dáidagiin dahká vejolažžan gussiide dovdat kreatiiva uksageavjja maid luondu leamaš veahkkin hábmet. Pussejuvvon beahceoavssáš masa lea maid giddejuvvon messet lea uksageavjan gaskal vuoiŋŋastanlanja ja olgguldas balkoŋga oarjjabealde.
